Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
RSS
 

CZARNA TOGA NIE JEST LUTERAŃSKIM LOGO NA ŚWIECIE [NA 200 - LECIE TOGI I BEFKI]

10 maj

CZARNA TOGA NIE JEST LUTERAŃSKIM LOGO

Luterańskie stroje liturgiczne w czasach Reformacji

Luterańskie stroje liturgiczne w czasach Reformacji

Pod takim tytułem w niemieckim „Pastoralblätter 9/98„we wrześniu 1998 roku ukazał się bardzo ciekawy i ciągle aktualny artykuł osobiście znanego mi wielkiego znawcy luterańskiej liturgiki, księdza Reinera Schotte z Bawarii, mojego rówieśnika, przebywającego obecnie na emeryturze (73).

Marcin Luter w komży

Ks. dr Marcin Luter w komży

Bowiem Krajowe Kościoły Ewangelickie w Niemczech poprzez swoje synody, lub kierownictwa Kościołów zezwalają na wprowadzanie dawnego, przed  i poreformacyjnego stroju liturgicznego jakim jest biała alba z kolorową stułą w kolorze liturgicznym.

Zezwolono także w Niemczech, jak i na Ukrainie w Niemieckim Kościele Ewangelicko – Luterańskim aby do ewangelickich nabożeństw lub obrzędów kościelnych na czarną togę zakładać kolorową stułę, zgodnie z kolorem danego okresu roku kościelnego.

Ks. Wiesław Łyżbicki w pracy misyjnej na Ukrainie.

Ks. Wiesław Łyżbicki w pracy misyjnej na Ukrainie.

Ks. Wiesław Łyżbicki z Polski na Ukrainę.

Ks. Wiesław Łyżbicki na misji wśród luteran na Ukrainie

Także Samodzielny Ewangelicko – Luterański Kościół Niemiec [SELK] zezwala nie tylko na noszenie stuły do czarnej togi (bez białych befek pod szyją), ale używa pełnych szat starokościelnych i staroluterańskich jak: alba ze stułą, ornat lub kapa.

Biskupi i Księża SELK przed oltarzem kościoła zamkowego w Mieście Lutra - WittenbergBiskupi i Księża SELK przed ołtarzem kościoła zamkowego w Mieście Lutra – Wittenberg

Podobnych szat liturgicznych używa nie tylko ELCA w Ameryce ale i najbardziej ortodoksyjne amerykańskie Kościoły luterańskie jak:  Kościoły Ewangelicko – Luterańskie Synodu Missouri i  Synodu Wisconsin, których uważa się za Kościoły „konfesyjne”,  niewzruszenie stojące na gruncie ksiąg symbolicznych luteranizmu z roku 1580 (Księga Zgody).

Nowy prezydent (biskup) Luterańskiego Kościoła Synodu Missouri Rev. Dr Matt Harrison od roku 2010
Od roku 2000 nowy prezydent (biskup) Luterańskiego Kościoła Synodu Missouri Rev. Dr Matt Harrison


Biskup Walter Jagucki w Wielkiej Brytanii podczas ordynacji razem z ks. dr hab. R. Stahlem z Erlangen.

Ks. Biskup Walter Jagucki w Wielkiej Brytanii (Londyn) podczas ordynacji razem z ks. dr hab. Rainerem Stahlem z Erlangen, gen. sekretarzem Martin-Luther-Bund (od lewej strony).

Litewski luterański diakon.

Litewski luterański diakon.

Podobnie w Wielkiej Brytanii uważany za „liberalny” Kościół Ewangelicko-Luterański w Anglii używa kolorowych szat liturgicznych.

Nie inaczej jest na Ukrainie, w Rosji, na Węgrzech i w innych Krajach, gdzie używa się do szat liturgicznych (nawet czarnej togi) kolorowej stuły. Jedynie w Polsce z niewiadomych powodów X i XI Synod wypowiedział się negatywnie w sprawie używania do czarnej togi kolorowej stuły.

Ponieważ podobnie jak w Polsce, tak zapewne i w Czechach (Zaolzie) i na Słowacji znajdują się ludzie i to nie tylko nasi wierni, ale  o zgrozo, niektórzy księża, którzy uważają, że likwidacja lub ograniczenie czarnej togi z befkami w życiu liturgicznym to zatracanie luterańskiej tożsamości wyznaniowej i że ksiądz ewangelicki koniecznie musi wyglądać inaczej niż księża innych Kościołów (musi mieć czarny strój!), dlatego ks. R. Schotte wyjaśnia na podstawie historii liturgiki i historycznych dowodów, skąd wzięła się w ogóle czarna  toga i skąd wzięły się jasne szaty liturgiczne.

Autor artykułu stwierdza, że czarna toga nigdy nie była i nie jest żadnym „logo” luteranizmu i że w żadnym przypadku nie należy utożsamiać luteranizmu z czarną togą.

Konsekracja luterańskich biskupów na ŁotwieKonsekracja luterańskich biskupów na Łotwie

Historycznie sprawa wygląda następująco:

1. Toga profesorska była zawsze w czasach Marcina Lutra strojem ludzi uczonych. Używana była przez nich na uczelni i na ulicy. Luter zamiast togi do roku 1524 używał czarnego habitu augustiańskiego. Do nabożeństwa jednak używał zawsze szat mszalnych, o czym świadczą choćby tylko zachowane niektóre kolorowe obrazy Cranacha.

Do liturgii Sakramentu Ołtarza (mszy św.) już po reformacji używał ornatu, a do kazania, chrztu, spowiedzi, sutanny i białej komży, do kazania nieraz używał togi profesorskiej, jak to było w ówczesnym zwyczaju.

2. W owym czasie togi profesorskiej do wszystkich czynności używali tylko kalwini, którzy w owych czasach odrzucili z liturgii wszelkie szaty liturgiczne, obrazy, figury, ołtarze i organy.

„]Światowy Kongres Kościoła Ewangelicko - Reformowanego [Kalwińskiego]W dniu 18 VI 2010 w amerykańskim Grand Rapids utworzono Światową Wspólnotę Kościołów Reformowanych. Tu zaprezentowano różne reformowane szaty liturgiczne.

Coś pod tym względem zmienia się w niektórych Kościołach reformowanych (np Holandia), a podczas ostatniego Generalnego Synodu Reformowanego w Grand Rapids  duchowni reformowani występowali także w kolorowych szatach liturgicznych, a nie tylko w stroju służbowym jakim jest czarna toga.

Od lewej: biskupi węgierscy - ks. dr Thamas Fabiny i (elnök-püspök) Naczelny Biskup ks. Petrer Gancs z wizytą u szwedzkiego biskupa Martina Lindta.

Od lewej: biskupi węgierscy - ks. dr Fabiny Tamás (z lewej strony w albie i czerwonej stule) i Naczelny Biskup (elnök-püspök) ks. Péter GÁNCS (w czerwonej kapie i czerwonej mitrze) z wizytą u szwedzkiego biskupa Martina Linda.

Węgierski biskup luterański (od prawej)
Od prawej strony w zielonej stule od 26.11.2010 r. nowy Naczelny Biskup Węgierskiego Kościoła Ewangelickiego A.W.  (elnök-püspök) Péter GÁNCS, którego współkonsekratorem był ks. biskup Tadeusz Szurman z Katowic.

Biskupi Szwedzkiej Prowincji Misyjnej

Biskupi Szwedzkiej Prowincji Misyjnej

Luterański Biskup Fińskiej Prowincji Misyjnej ze swoimi księżmiLuterański Biskup Fińskiej Prowincji Misyjnej ze swoimi księżmi

3. W roku 1613 brandenburski książę Jan Zygmunt chcąc zdobyć księstwa Kleve, Berg i Ravensberg przeszedł z Kościoła Luterańskiego do Kościoła Kalwińskiego. Wtedy to zaczęto powoli wprowadzać do pruskich kościołów kalwińską czarną togę. Ale właściwie to dopiero król Fryderyk Wilhelm III w roku 1811 nakazał w Prusach księżom luterańskim, kalwińskim, oraz rabinom żydowskim, sędziom i adwokatom (prawnikom), a później po wprowadzeniu Unii kościelnej w roku 1817, także księżom unijnym, używania jako urzędowego stroju – czarnej togi z białymi befkami pod szyją. Król zlikwidował więc strój liturgiczny, a wprowadził strój służbowy, urzędowy (Amtstracht). Niestety, za nim inni królowie, jak np. katolicki król Bawarii Ludwig I w roku 1843 nakazał wprowadzenia przez  ewangelickich księży i żydowskich rabinów czarnej togi. Podobnie było w całych Prusach. Także niemieccy emigranci, którzy około 1800 roku przybywali „za chlebem”  do Królestwa Kongresowego przywozili już po roku 1817 ze sobą swoich księży, oraz czarną togę.

Czarnej todze sprzyjał także racjonalizm, sekularyzacja społeczeństwa i wreszcie pietyzm, który nie zwracał uwagi na zewnętrzne sprawy, tylko na to co wewnętrzne.

Po roku 1812 wywiązała się nawet „walka” ze starokościelnymi szatami liturgicznymi do tego stopnia, że zamalowywano obrazy w tzw. „pradelli” ołtarzowej przedstawiające luterańskich księży w kolorowych szatach liturgicznych rozdających pod dwiema postaciami Komunię Świętą i wstawiano inne obrazy, aby wierni zapomnieli o starokościelnych szatach liturgicznych przejętych także przez Reformację  (np pradella ołtarza we Frankonii (Bawaria) w miejscowości Reperndorf, gdzie dopiero podczas restauracji ołtarza w roku 1962 odkryto i na nowo odsłonięto prawdę o luterańskich sztach liturgicznych. Pisze o tym znany niemiecki liturg, gorliwy luteranin  i emerytowany proboszcz luterańskiej Parafii „Braci” (Brudernkirche) w Brunszwiku ks. Jurgen Diestelmann (jego następcą jest ks. Gozdek) w „Confessio Augustana” – III – 2004, str.38-41.

Ukraińscy luterańscy księża na obecnej Ukrainie

Ukraińscy luterańscy księża na obecnej Ukrainie

Arcybiskup Jukka Paarma, luterański Prymas Finlandii do roku 2010

Arcybiskup Jukka Paarma, luterański Prymas Finlandii do roku 2010

Biskup Mark Hanson w czerwonym ornacie - Naczelny Biskup Kościola Ewangelicko - Luterańskiego w Ameryce i były Prezydent Światowej Federacji Luterańskiej w Genewie do roku 2010.

Biskup Mark Hanson w czerwonym ornacie - Naczelny Biskup Kościola Ewangelicko - Luterańskiego w Ameryce i były Prezydent Światowej Federacji Luterańskiej w Genewie do roku 2010.

4. Były jednak kraje, które opierały się pruskim dekretom gabinetowym. Ks. Reiner Schotte zalicza do niech: Czechy, Słowację i Śląsk Cieszyński, gdzie zachowana została po wielu walkach przynajmniej  biała komża ( krótka alba, zwana w liturgice światowej z łacińska: „alba silesiana” – „alba śląska„) różnego kroju, np. na Śląsku Cieszyńskim po obu stronach Olzy – w formie gotyckiego ornatu, a na Słowacji kroju średniowiecznej komży bez rękawów.

Do końca XIX stulecia w Bawarii (także Frankonia) i częściowo na Śląsku Pruskim, oraz na Mazurach używano jeszcze starych szat liturgicznych (można zobaczyć je w oszklonej szafie w zakrystii kościoła Pokoju w Świdnicy). Po II wojnie światowej wielki zwolennik bogatego życia liturgicznego, proboszcz świdnicki (1961-19750 ks. Karol Jadwiszczok  (1905-1988) corocznie w dzień pamiątki poświęcenia kościoła „Pokoju” p.w. Świętej Trójcy w Świdnicy zakladał tradycyjne kolorowe szaty liturgiczne i śpiewał ze zborem „Te Deum laudamus” (patrz ŚE 368).

Trzy Kościoły Krajowe: Saksonia, Turyngia i Wirtembergia, które zawsze były luterańskie i nigdy nie były pruskie, w 350 parafiach zachowały białe komże, podobne do słowackiej komży.

Obecnie w Niemczech około 3000 – 4000 księży ewangelickich używa białej alby z kolorową stułą, lub też czarnej togi z kolorową stułą.

Ks. R. Schotte pyta się we wspomnianym artykule czy tym księżom także należy odmówić ewangelickiej tożsamości? A są przecież wśród nich biskupi (np. em. biskup berliński Dr. Dr. h.c. Wolfgang Huber) i radcy kościelni.

Luterański Arcybiskup Estonii w asyście estońskiego księdza przed ołtarzem katedry w Tallinie.

Luterański Arcybiskup Estonii w asyście estońskiego księdza przed ołtarzem katedry w Tallinie.

Ks. R. Schotte zwraca uwagę na luteran w krajach skandynawskich (Szwecja, Norwegia, Finlandia, Islandia, Dania), w krajach nadbałtyckich (Estonia. Łotwa i Litwa), w Ameryce, w Afryce, w Indiach, w Australii, gdzie używa się tylko kolorowych strojów liturgicznych. Pisze on dosłownie: „Prusko kształtowane Niemcy są jedynie czarną plamą w kolorowym luteranizmie! Niektórzy jednak utożsamiają protestancką tożsamość z pruskim uniformizmem„.

[Poniżej na zdjęciu wprowadzenie w urząd (Bischofsamtseinfurung) biskupi i konsekracja nowego Biskupa Hanoweru ks. dr. Ralfa Meistera w dniu 26 marca 2011 r. Konsekrator: Biskup Bawarii ks. dr Johannes Friedrich z Monachium w asyście innych biskupów, także z Tanzanii ubrany na fioletowo w kapie biskupiej i mitrze.]

Uroczyste wprowadzenie w urząd i konsekracja hanowerskiego biskupa dr. R

Autor artykułu zwraca uwagę na zasadę Reformacji: „Ecclesia semper reformanda” – „Kościół zawsze powinien się reformować„. Uważa on, że nie należy zawlec w trzecie tysiąclecie czarnej togi z kryzami XVII wiecznymi i befkami z XVIII wieku.

Luterańscy biskupi: Biskup Diecezji Turku w Finlandii i Biskup z El Salvador.

Luterańscy biskupi: Biskup Diecezji Turku w Finlandii i Biskup z El Salvador.

Kto obserwował w telewizji podpisanie w Augsburgu w dniu 31 października 1999 r. wspólnej deklaracji o usprawiedliwieniu w ewangelicko-luterańskim kościele św. Anny, ten mógł zauważyć tylko duchownych niemieckich w czarnych togach, natomiast generalny sekretarz Światowej Federacji Luterańskiej Afrykańczyk Ks. dr Ishmael Noko i przedstawiciele tejże Federacji z innych części świata ubrani byli w białe alby i stuły, bo nigdy innego stroju liturgicznego nie znali.

Zresztą już wielu duchownych, za zezwoleniem swych Krajowych Kościołów Niemiec (luterańskich i unijnych), a nawet w reformowanej Holandii, odprawiają nabożeństwa i takie obrzędy jak: Chrzest św., Konfirmacja, Sakrament Ołtarza, w białych szatach liturgicznych (Szkoda tylko, ze konfirmanci sami są w białych albach, a księża nie!)

Do tego wszystkiego, co pisze Autor niemiecki i co na co dzień obserwujemy w różnych krajach osobiście lub poprzez telewizję, należy od nas dodać, iż w Czechach powstał prężny, dynamiczny i misyjny Kościół Ewangelicko – Luterański Synodu Wisconsin, który założył pierwszą parafię w Pilźnie i narazie dwie lub trzy parafie w okolicy, w którym księża ubrani są także w białe alby z kolorową stułą.

Nowoordynowani księża czescy w Pilznie: Martin i Petr z tamtejszego Ewangelicko - Luterańskiego Kościoła (W.S)

Nowoordynowani księża czescy w Pilźnie, od lewej: Far. Martin Vrsecky i Far. Petr Krakora z tamtejszego Czeskiego Ewangelicko - Luterańskiego Kościoła w Pilźnie (Synodu Wisconsin)

Konfirmacja lut. w Amman. Od prawej były prezydent ŚFL bp M. Hanson, a w środku aktualny prezydent ŚFL bp Yonan

Konfirmacja lut. w Amman. Od prawej były prezydent ŚFL bp M. Hanson, a w środku aktualny prezydent ŚFL bp Munib Younan (Jerozolima)

Biskup M. Yunnan od lipca 2010 r. Prezydent  Światowej Federacji LuterańskiejBiskup Jordanii i Ziemi Świętej dr Munib Younan (Jerozolima) został wybrany w  lipca 2010 r. Prezydentem  Światowej Federacji Luterańskiej w Genewie

Prezydent Światowej Federacji Luterańskiej i Zwierzchnik Kościoła Ewangelicko - Luterańskiego Jordanii i Ziemi Świętej ks. biskup dr Munib Younan (Jerozolima) dokonuje instalacji nowego proboszcza anglojęzycznego.Prezydent Światowej Federacji Luterańskiej i Zwierzchnik Kościoła Ewangelicko – Luterańskiego Jordanii i Ziemi Świętej ks. biskup dr Munib Younan (Jerozolima) dokonuje instalacji nowego proboszcza anglojęzycznego.

Prezydent Światowej Federacji Luterańskiej Biskup Munib Younan

Prezydent Światowej Federacji Luterańskiej Biskup Munib Younan

Oficjalne stroje liturgiczne luteran w Polsce
Oficjalne stroje liturgiczne luteran w Polsce
Także Kościół Ewangelicko – Augsburski w Polsce wcale nie pozostał w tyle za innymi europejskimi Kościołami luterańskimi. Podczas konsekracji biskupiej ks. biskupa Jerzego Samca w kościele św. Trójcy w Warszawie w Święto Epifanii, dnia 6 stycznia 2010 r. można było zobaczyć jak piękny jest kolorowy luteranizm światowy i jak w jedności wiary może być różnorodny w kolorach:
Kolorowy luteranizm w Warszawie - 6 I 2010 r.Kolorowy luteranizm w Warszawie – 6 I 2010 r.: Arcybiskup Łotwy J. Vanags wkłada ręce  na głowę konsekrowanego ks. biskupa elekta Jerzego Samca.
Właściwym było  spojrzenie X Synodu Kościoła w trzecie tysiąclecie.
Uchwałą, bowiem X Synodu Kościoła po dłuższej dyskusji w prasie kościelnej (patrz: Zwiastun Ewangelicki) jak i na sesji Synodu Kościoła, weszła w I Niedzielę Adwentu, dnia 28 listopada 1999 r. nowa Pragmatyka Służbowa, która obowiązuje wszystkich duchownych i wiernych naszego Kościoła i która określa życie i pracę Kościoła, a więc jego duchownych jak i wszystkich członków Kościoła, bo wszyscy razem jesteśmy Kościołem.
Wisła Jawornik - 27 IV 2011 r. - posiedzenie Luterańskiej Konferencji Liturgicznej z trzech Kościołów

Wisła Jawornik - 27 IV 2011 r. - rekolekcje Luterańskiej Konferencji Liturgicznej - Wspólnoty św. Pawła Apostoła z trzech Kościołów Luterańskich: Polski i Czech.

Część tej Pragmatyki poświęcona jest także strojom liturgicznym, jakie mogą być używane w Kościele Ewangelicko-Augsburskim [Luterańskim] w Polsce.

Dla zapoznania z nimi naszych współwyznawców  zacytuję niektore wyjątki z VI części nowej naszej Pragmatyki Służbowej.

Biskupi luterańscy Ziemi Świętej, Ameryki i Kanady nad Jordanem w Święto Chrztu PańskiegoBiskupi luterańscy Ziemi Świętej, Ameryki i Kanady nad Jordanem w Święto Chrztu Pańskiego

VI. STRÓJ LITURGICZNY I SŁUŻBOWY, DYSTYNKCJE PEŁNIĄCYCH URZĄD DUCHOWNEGO

1. Strój liturgiczny duchowieństwa luterańskiego

§ 194

Strój liturgiczny w Kościele Ewangelicko-Augsburskim czyli Luterańskim należy do tzw. „adiafora”, czyli spraw nieistotnych, nie mających wpływu na wiarę. W Kościele Ewangelicko-Augsburskim dopuszczalne są następujące stroje liturgiczne:

a) czarna t o g a sięgająca do kostek z aksamitnymi wyłogami rękawów i kołnierza, z białą befką szeroko rozchodzącą się (z możliwością haftowanych lub mereszkowanych krzyży na każdej z nich). Luteranie noszą befki szeroko rozchylone, podczas gdy reformowani – zszyte, a unijni – do połowy zszyte. Strój ten używany jest w niektórych krajach Europy w Kościołach Ewangelickich (luterańskich, reformowanych i unijnych) od 1811 r..

b) czarna t o g a sięgająca do kostek z aksamitnymi wyłogami rękawów i kołnierza, biała befka (z możliwością haftowanych lub mereszkowanych krzyży na każdej z nich), z założoną na togę  b i a ł ą  k o m ż ą, według jednolitego kroju zatwierdzonego przez VII Synod Kościoła na IV sesji w roku 1983 r. (tzw. średniowieczna „rokieta” bez rękawów, czyli „alba silesiana” = „alba śląska” z koronką; komża powinna sięgać mniej więcej do kolan, tak aby od ziemi do koronki komży długość wynosiła 50 cm; komża różnych krojów używana jest nieprzerwanie od czasów Reformacji po dzień dzisiejszy na Śląsku Cieszyńskim, na Słowacji i w Czechach),

c) a l b a (łac. „biała”): biała, kremowa, lub szara, starochrześcijańska i staroluterańska tunika z rękawami sięgająca do kostek, kroju skandynawskich luteran (używana także w Polsce, na Śląsku i na Mazurach w Kościele Luterańskim od czasów XVI wiecznej Reformacji do początków XIX wieku); na albę ordynowani księża i biskupi zakładają na szyję w stosownym kolorze do roku kościelnego s t u ł ę (łac. „stola” = długa szata; symbol urzędu Kościoła) tak, że jej końce opadają z przodu swobodnie ku dołowi; diakoni zawieszają stułę na lewym ramieniu i zapinają lub zawiązują ją na prawym boku, pod prawą ręką,

Trzy stroje liturgiczne dopuszczone dla luteran w Polsce

Trzy stroje liturgiczne dopuszczone dla luteran w Polsce

d) nakryciem głowy wszystkich duchownych ewangelickich stosownym do stroju liturgicznego jest biret wzoru „cieszyńskiego” lub doktorskiego,

e) w uzasadnionych przypadkach, za zgodą biskupa diecezjalnego, istnieje możliwość odprawiania nabożeństw „Słowa”, ewangelizacji i niektórych czynności kościelnych także w stroju służbowym (np. kapelani wojskowi w mundurze wojskowym ze stułą, duszpasterze środowiskowi w stroju służbowym z ewentualną stułą, ewangelizacje – w stroju służbowym lub cywilnym),

f) wszyscy ordynowani duchowni Kościoła Ewangelicko – Augsburskiego w RP mają prawo i obowiązek używania jednego z oficjalnych strojów liturgicznych, zgodnie ze zwyczajami i aktualnymi potrzebami Kościoła,

g) diakoni i diakonki powołani przez biskupa diecezjalnego, do służby liturgicznej i kaznodziejskiej mają prawo używania specjalnej czarnej togi z białym żabotem, lub skandynawskiej białej alby ze stułą. Nakrycie głowy stanowi czarny biret.

h) katecheci i katechetki, absolwenci teologii i studenci teologii ewangelickiej, posiadający misję kanoniczną Biskupa Kościoła do służby liturgicznej lub kaznodziejskiej zakładają jasną albę kroju skandynawskiego, lub tego samego kroju czarną tunikę, bez stuły, oraz czarny biret. (…)”

2. Strój liturgiczny biskupów oraz insygnia dostojników kościelnych

§ 196

Ks. Biskup Dr Janusz Narzyński (Biskup Kościoła 1975-1991)

Ks. Biskup Dr Janusz Narzyński (Biskup Kościoła 1975-1991)

Ks. Biskup Dr Jan Szarek (Biskup Kościoła 1991-2001)

Ks. Biskup Dr Jan Szarek (Biskup Kościoła 1991-2001)

Ks. Biskup Janusz Jagucki (Biskup Kościoła 2001-2011)

Ks. Biskup Janusz Jagucki (Biskup Kościoła 2001-2010)

1. Insygnium urzędu biskupa jest krzyż biskupi na łańcuchu.

a) Biskupi, używający do stroju liturgicznego czarnej togi, zamiast czarnych aksamitnych wyłogów przy todze, używają wyłogów aksamitnych kołnierza i rękawów w kolorze biskupiego fioletu oraz w tym samym kolorze biret jako nakrycie głowy,

b) Biskupi używając białej komży mogą mieć przy niej wstążkę identycznego koloru – biskupiego fioletu,

c) jasna alba (tunika) kroju skandynawskiego nie może posiadać żadnych dystynkcji oprócz ewentualnego fioletowego cingulum (sznur do przewiązania bioder) i krzyża biskupiego.

[Alba jest od początku chrześcijaństwa strojem chrzestnym wszystkich ochrzczonych chrześcijan i może ją używać w świątyni każdy ochrzczony. Dopiero  stuła w kolorze liturgicznym okresu roku kościelnego wyznacza konkretny urząd duszpasterski: biskupa, prezbitera (księdza) lub diakona].

2. Insygnium godności Prezesa Synodu oraz duchownych radców Rady

Ks. Jan Gross, prezes XI Synodu Kościoła w latach 2002-2007

Ks. Jan Gross, prezes XI Synodu Kościoła w latach 2002-2007

Synodalnej, Konsystorza i Rady Diecezjalnej, jak również Naczelnego Kapelana Wojskowego, o ile nie jest biskupem, jest „róża Lutra” na łańcuchu.

3. Świeccy radcy i Wiceprezes Konsystorza mają również prawo używania w czasie uroczystości kościelnych takich samych insygniów.

4. Insygnia pełniących wysokie urzędy w Kościele stanowią własność Kościoła i Diecezji i podlegają zwrotowi z chwilą zakończenia pełnienia przez nich powierzonej misji.

3. Strój służbowy i dystynkcje pełniących urząd kościelny

§ 197

1. Podstawowym i historycznym strojem służbowym (nieliturgicznym)

Surdut luterański dla księży ewangelickich do stroju służbowego

Surdut luterański dla księży ewangelickich do stroju służbowego

duchownych ewangelicko – luterańskich jest czarny „surdut luterski” – krótka czarna do kolan sięgająca „sutanna” z białym kołnierzykiem pod stojącym kołnierzem surduta (biała lub czarna koszula z koloratką), lub czarna tzw. „kamizelka luterska” zakładana pod marynarkę. Do surduta luterskiego mogą być używane niewielkie befki (bez krzyży):

a) Biskup może używać do „surduta luterskiego” ponadto koszulę w kolorze biskupiego fioletu oraz obowiązkowo biskupiego krzyża.

b) Prezes Synodu, duchowni radcy Rady Synodalnej i Konsystorza oraz Rady Diecezjalnej, a także Naczelny Kapelan Wojskowy, jeżeli nie jest biskupem, zakładają na „surdut luterski” także swoje insygnia.

2. Strojem służbowym może być także czarny (ciemny lub granatowy) garnitur z koszulą – koloratką czarnego lub białego koloru. Biskupi maja prawo używania do niego koszuli – koloratki w kolorze biskupiego fioletu.

Ks. Biskup Jerzy Samiec (Biskup Kościoła od roku 2010)

Ks. Biskup Jerzy Samiec (Biskup Kościoła od 6 stycznia 2010 r.)

3. Siostry Diakonise i Diakoni Domu Macierzystego używają stroju ustalonego przez ich własne przepisy i wewnętrzne prawa.

Ewangelickie Siostry Diakonise "Eben-Ezer" w Dziegielowie

Ewangelickie Siostry Diakonise "Eben-Ezer" w Dzięgielowie

4. Diakoni i Diakonki diecezjalni zarówno do stroju liturgicznego, jak i do cywilnego ubrania, mają prawo używania koszuli diakonackiej (koloratki) w kolorze ciemno zielonym (kolor diakonacki) oraz na szyi lub w klapie marynarki noszą symbol diakonacki ustalony przez Synodalną Komisję do spraw Liturgii i Muzyki Kościelnej, a zatwierdzony przez Konsystorz.5. W czasie pogrzebów księża i biskupi powinni używać tylko koloru czarnego lub białego, bez żadnych dystynkcji, za wyjątkiem krzyża biskupiego.

6. Duchowni ewangeliccy pełniący swe funkcje w stroju cywilnym, np. na lekcjach nauczania kościelnego, używają garnituru, do którego może być także używana koszula – koloratka.

7. Strój prywatny duchownego ewangelickiego jest jego prywatną sprawą, w którą nie ingeruje niniejsza Pragmatyka Służbowa mając nadzieję, że duchowny ewangelicki we wszystkich okolicznościach będzie godnie się zachowywał i nosił godny strój prywatny. 8. Szczególnie zasłużeni członkowie Kościoła na wniosek Rady Diecezjalnej, Biskupa Diecezjalnego lub Biskupa Kościoła mogą uchwałą Konsystorza otrzymać odznaczenie kościelne w formie „róży Lutra” w złocie (I stopień), w srebrze (II stopień)”, a Diecezja Katowicka czyni to także, ale w innej formie:  Nagroda Diecezji Katowickiej – Róża Lutra

Pragmatyka Służbowa, która uporządkowała życie liturgiczne Kościoła w Polsce, jest też dokładnym wykładnikiem jego wiary, jego zwyczajów i obrzędów.

Koszalin 2010: od lewej: ks. radca Grzegorz Giemza i księża proboszczowie: Waldemar Gabryś (Leszno) i Janusz Staszczak (Koszalin)

Koszalin 2010: od lewej: ks. radca Grzegorz Giemza i księża proboszczowie: Waldemar Gabryś (Leszno) i Janusz Staszczak (Koszalin)

Pewien mój przyjaciel z Niemiec powiedział do mnie: „Wiemy z historii, że wprowadzenie w Prusach i w sąsiednich krajach, czarnej pruskiej togi trwało 50 lat. Podobnie przywrócenie dawnych strojów liturgicznych z czasów Reformacji, które używają także Kościoły: Anglikański, Katolicki i Prawosławny, może też potrwać 50 lat.” Oby!

Petycję do Synodu Kościoła w sprawie wprowadzenia w Polsce jako stroju liturgicznego białej alby ze stułą podpisało około 80 polskich księży, ale obecnie używa stale lub okazyjnie jedynie około 5-10 księży na 140 wszystkich duchownych w Polsce. Gdzie są ci wszyscy, którzy tę petycję podpisali?

Niektórzy już umarli, a inni może zmienili zdanie, lub „boją się!” Aż się prosi aby diakonki (kobiety) używały białej alby a nie ciężkiej, smutnej czarnej togi z żabotem.

Żyjemy w ocieplającym się klimacie w naszej szerokości geograficznej. Księża po nabożeństwie lub pogrzebie są nieraz tak spoceni, że po czarnej todze spływa pot. Wielu tego ze względu na stan zdrowia nie wytrzymuje. Z tych względów jeden z księży, podobnież za zgodą biskupa, przestał używania stroju liturgicznego a używa do nabożeństwa tylko stroju służbowego (koloratka). Pytam się dlaczego nie może zamiast togi stosować lekką białą albę ze stułą? Co tu jest przeszkodą? Aż się prosi aby tam gdzie warunki zdrowotne księdza nie pozwalają mu na używanie w lecie czarnego, ciężkiego stroju liturgicznego używać lekkiej, przewiewną, jasnej alby ze stułą, jak poniżej na zdjęciu.

Z poświęcenia kościoła w Pile, proboszcz w albie i czerwonej stule - 25 IV 2011 r.

Z poświęcenia kościoła w Pile, proboszcz w albie i czerwonej stule - 25 IV 2011 r.

Poświęcenie nowozbudowanego kościoła w Pile w dniu 25 IV 2011 r.

Poświęcenie nowo zbudowanego kościoła w Pile w dniu 25 IV 2011 r.

Od lewej: w komży cieszyńskiej - ks. Marcin Markuzel, w todze - bp Michał Warczyński, w albie - ks. Janusz Staszczak, w todze i stule - ks. Fryderyk Jan Mach z Norymbergi i w albie ze stułą - ks. Tomasz Wola.

Od lewej: w komży cieszyńskiej - ks. Marcin Markuzel, w todze - bp Michał Warczyński, w albie - ks. Janusz Staszczak, w todze i stule - ks. Fryderyk Jan Mach z Norymbergi i w albie ze stułą - ks. Tomasz Wola.

Wszystko zależy od nas samych, od naszego uświadomienia, od poznania historii własnego Kościoła, jego dawnych zwyczajów i obrzędów, które sięgają nie tylko do czasów Reformacji (494 lata) ale przede wszystkim do naszych chrześcijańskich korzeni, do czasów

(Kazanie w kaplicy nowego Centrum Luterańskiego w Koszalinie w II Niedzielę Adwentu wygłasza ks. dr hab. Rainer Stahl, generalny sekretarz Dzieła Marcina Lutra w Erlangen (Niemcy). Tłumaczy ks. proboszcz Janusz Staszczak.)

starochrześcijańskich, do pierwotnego Kościoła chrześcijańskiego, a nie do czasów Unii Staropruskiej (194 lata), czy wprowadzania czarnej togi z białą befką lub kryzą od roku 1811 (200 lat), a więc od 200 lat.

Ostatnia ordynacja dokonana przez ks. biskupa Janusza Jaguckiego w asyście księży biskupów: Pawła Anweilera i Tadeusza Szurmana w Goleszowie, w grudniu 2009

Ostatnia ordynacja dokonana przez ks. biskupa Janusza Jaguckiego w asyście księży biskupów: Pawła Anweilera i Tadeusza Szurmana w Goleszowie, w grudniu 2009 r.

Co najmniej tradycyjny strój liturgiczny Śląska Cieszyńskiego powinien być definitywnie wraz z albą i stułą wszędzie w Polsce wprowadzony (Np. toga na pogrzeb, Wielki Piątek, dni żałoby i strój urzędowy, alba i stuła od Wielkanocy do Święta Reformacji i w wielkie święta, zwłaszcza w upalnie dnie roku, w pozostałe komża cieszyńska). Niech czarna toga pozostanie na pogrzeby i na Wielki Piątek, albo niech stanie się tym do czego była „powołana” – strojem urzędowym, służbowym, jak „surdut luterański”.


W każdym bądź razie czarna toga z białą befką pod szyją nie jest i nigdy nie była i nie może być światowym  luterańskim logo, ona też nigdy nie wyznaczała i nie wyznacza luterańskiej tożsamości wyznaniowej.

Narazie stanowi  ona przede wszystkim logo Ewangelickiego Kościoła Niemiec [EKD] skąd pochodzi.

Luteranie w innych krajach, pod innymi szerokościami geograficznymi, używają w liturgii jednak starokościelnych szat liturgicznych nawiązując w ten sposób do wspólnych korzeni zachodniego i wschodniego chrześcijaństwa.

Czy kiedyś czarna pruska toga  zniknie z Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego i zostaną przywrócone  starokościelne i reformacyjne szaty liturgiczne?

Trudno tu prorokować, bowiem wszystko zależy od naszej odwagi i od świadomości luterańskiej zarówno księży, biskupów, jak i wiernych naszych Kościołów.

[Biskup Hanoweru ks. dr Ralf Meister w pruskiej czarnej todze z białą befką i krzyżem biskupim swoich poprzedników w dniu konsekracji na tle swojej katedry - kościola  biskupiego w Hanowerze]

.

.

.

.

.

.

.


Ks. proboszcz Roman Pawlas z Tomaszowa Mazowieckiego w tradycyjnym starokościelnym ornacie w MoskwieKs. proboszcz Roman Pawlas z Tomaszowa Mazowieckiego w tradycyjnym starokościelnym ornacie w Moskwie

Autor artykułu w szwedzkiej albie i cejlońskiej stule

Autor artykułu w szwedzkiej albie i cejlońskiej stule

Dziękczynne Święto Żniw w Tomaszowie Mazowieckim z luterańskimi gośćmi z Moskwy

Dziękczynne Święto Żniw w Tomaszowie Mazowieckim z luterańskimi gośćmi z Moskwy

W każdym bądź razie, jak z powyższych wywodów widzimy, czarna toga nie należy także do „znaków Kościoła Ewangelicko –  Luterańskiego” i nie stanowi o luterańskiej tożsamości wyznaniowej.

.

.

.

.

.

.

.

Logo” Kościoła Ewangelicko – Luterańskiego

to

„Róża Lutra”

i jej piękne  objaśnienie:

Serce chrześcijanina po różach kroczy,

gdy spocznie pod krzyżem i odeń nie zboczy„.

„VIVIT”

Jezus Chrystus żyje!

Opracował: ks. Jan Gross

 
Komentarze są wyłączone

Kategoria: Liturgia, Opracowanie, Ruch ekumeniczny